Imieniny: Pelagia, Konrad, Zbysław
czwartek 23 marca 2017

Pogoda

Urząd Dzielnicy Wesoła

Menu

Historia

Od 27 października 2002 roku Wesoła stanowi jedną z dzielnic Miasta Stołecznego Warszawy.

Wesoła otrzymała prawa miejskie na podstawie Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1968 roku. Pierwsza uroczysta sesja Miejskiej Rady Narodowej, odbyła się 15 stycznia 1969 roku. W skład nowego miasta weszły osiedla: Wola Grzybowska, Wesoła, Groszówka, Grzybowa, Zielona i Stara Miłosna. Imię nadała mu najmłodsza, ale wówczas największa - Wesoła, na terenie której znajdował się urząd pod nazwą Prezydium Osiedlowej Rady Narodowej.

Czas zmienił Wesołą.
Główne ulice nie przypominają już dawnych dróg - piaszczystych ścieżek. Zniknęły drewniane latarnie, zmieniły się fasady domów. Stara Miłosna jest dziś olbrzymim osiedlem mieszkaniowym. Trakt Brzeski zyskał znaczenie drogi międzynarodowej. Zielona przeistoczyła się w centrum handlowe skupiające wiele sklepów i firm. Wola Grzybowska i Groszówka to osiedla, które stały się przykładem nowoczesnej architektury willowej. Mimo tych zmian dzisiejsza Wesoła nic nie straciła ze swego letniskowego uroku. Leśna cisza, powietrze pachnące żywicą, wspaniałe tereny do rekreacji. Właściwie mieszkając tutaj nie ma potrzeby wyjazdu na urlop. Doskonale odpoczywa sie we własnym domu.

Wędrówkę przez stulecia Wesołej zaczniemy od historii składających się na nią osiedli - Woli Grzybowskiej, Wesołej, Grzybowej, Zielonej, Groszówki i Starej Miłosnej. Każde z nich ma swoje, krótsze lub dłuższe dzieje.

Rozwój Wesołej, w różnych okresach, warunkowały trzy ważne szlaki komunikacyjne.

Pierwszy z nich, zwany Starym Traktem, prowadził z Grochowa przez Okuniew, Stanisławów, a dalej przez Podlasie w kierunku Rusi. Przy nim właśnie powstała osada Grzybowa z karczmą Zielona oraz Wola Grzybowa, zwana dziś Wolą Grzybowską.

Drugi trakt wiódł z Pragi przez Kamion, Grochowo, Miłosną, do osady handlowej Mińsk (Mazowiecki), dalej do Terespola i Brześcia Litewskiego. Przy nim rozwijała się stara szlachecka wieś Miłosna. W 1823 roku, z inicjatywy Stanisława Staszica, została wybudowana nowoczesna, jak na owe czasy, droga bita, zwana początkowo drogą brzeską, a następnie Traktem Brzeskim. Jego długość wynosiła 178 mil polskich, tj. 198 km.

Trzecim ważnym ciągiembrukowana droga i domy komunikacyjnym - warunkującym rozwój osadnictwa na terenie dzisiejszej Wesołej - była droga żelazna. Dnia 18 września 1867 roku ruszył pierwszy pociąg, którym można było dojechać z Warszawy do Terespola, po drodze mijając Siedlce i Łuków.

Do dziś rosną jeszcze na tym terenie drzewa, które widziały wyprawy kupieckie ciągnące ze Wschodu na Zachód, albo królową Bonę podróżującą w towarzystwie swych dworzan, czy też króla Stefana Batorego lub Stanisława Augusta Poniatowskiego - jadących na wschodnie tereny królestwa. To tędy właśnie prowadził swą ogromną armię cesarz Napoleon w czasie wyprawy na Rosję - tędy też wracał po straszliwej klęsce.

 

 

Wola Grzybowskadrewniany budynek
Niegdyś był to folwark i osada należące do gminy Okuniew. Powierzchnia ziem folwarcznych wynosiła 1038 mórg. Osada zaś zajmowała 26 mórg, ale tylko z siedmioma mieszkańcami. Należy więc przypuszczać, że była to wioska służebna w stosunku do folwarku.

Jedna z legend o pochodzeniu nazwy Wola Grzybowska głosi, iż jej właścicielem był starosta warszawski - Grzybowski.
Co najmniej od początku naszego wieku Wola Grzybowska, centrum Wesołej i Groszówka były własnością księcia Emanuela Bułhaka. Na stałe mieszkał on we Włoszech, a do kraju przyjeżdżał głównie wtedy, gdy zachodziła potrzeba sprzedaży parceli w rozwijającej się okolicy. Majątkiem zawiadywał powołany przez księcia zarządca, pełniący również funkcję leśniczego. W okresie międzywojennym był nim Henryk Cieślikiewicz, mieszkający w leśniczówce na terenie Woli Grzybowskiej. W roku 1905, z inicjatywy księcia, powstała jednostka Straży Ogniowej.
Według spisu z 1931 roku na terenie Woli Grzybowskiej były 52 domy.
Działania ostatniej wojny nie oszczędziły Osiedla. Przystąpiono więc do odbudowy, a następnie - rozbudowy Woli Grzybowskiej. W 1968 roku osiedle zostało częścią miasta Wesoła.

Wesoła - Centrum
Tereny obecnego osiedla Wesoła - Centrum należały niegdyś – około 500 lat temu – do dóbr wsi Długa i do parafii w Długiej, zaś w XVII wieku - do gminy Okuniew.
Początki osadnictwa w Wesołej związane są z trasą Kolei Terespolskiej. Były to czasy zaboru rosyjskiego i nowo wybudowana linia kolejowa miała stać się ważnym elementem strategicznym w wojennych planach Moskwy. W Wesołej powstała wówczas platforma przeładunkowa, służąca carskiemu wojsku, która z czasem przekształciła się w przystanek kolejowy. Wokół niego powstawały pierwsze domy urzędników państwowych, kolejarzy, tramwajarzy, a także domy letnie dyrektorów banków i gazowni. Miejsce to zaczęło się rozrastać i w 1918 roku przybrało nazwę Wesoła. Dalszy rozwój osiedla wiązał się ściśle z Warszawą, która z jednej strony potrzebowała terenów letniskowych, a z drugiej - była rynkiem pracy dla jego mieszkańców. Według danych z 1931 roku na ówczesnych terenach Wesołej ilość budynków mieszkalnych wynosiła 70. Pod koniec lat trzydziestych, nastąpił żywiołowy rozwój budownictwa o charakterze willowym. Sprzyjały temu walory klimatyczne i krajobrazowe osiedla.

W chwili obecnej centrum Wesołej i Wola Grzybowska stanowią jeden zwarty zespół urbanistyczny, skupiający na swej przestrzeni obiekty użyteczności publicznej, niezbędne naszej dzielnicy.

Groszówka
Osiedle Groszówka należy do najmłodszych osad składających się na Dzielnicę Wesoła. Jej rozwój uzależniony był od rozwoju Wesołej i Woli Grzybowskiej. Nazwa Groszówka pochodzi od niskiej ceny, za jaką sprzedawano tu ziemię. Przed I Wojną światową wynosiła ona 20 kopiejek za łokieć gruntu (popularnie 1 grosz).
W okresie międzywojennym właścicielem Groszówki był wymieniony już książę Emanuel Bułhak.
Wspomina jedna z najstarszych mieszkanek naszego miasta, pani Apolonia Wiśniewska - "około 1925 roku Groszówka była pustkowiem mało zamieszkałym. Z domu do stacji szło się pół godziny. Do sklepu, z Groszówki, chodziło się do Wesołej, do pana Szczęsnego za górkę (dzisiaj ul. Sikorskiego), po mięso zaś - do sklepu pani Augszternowej. Raz w tygodniu, w dzień targowy, po większe zakupy chodziłyśmy z babcią do Starej Miłosny. Była to cała wyprawa. Szło się kilka kilometrów przez piaski, pola i lasy."
Piaszczyste pagórki, dość gęsto pokryte lasem, utrudniały rozwój osadnictwa na tym terenie. Jednak dzięki właśnie takiemu ukształtowaniu, mamy teraz jedno z najpiękniejszych osiedli, gdzie większość ulic przypomina bardziej leśne aleje niż ulice miasta, a całość wygląda jak wielki park.

Grzybowa i Zielona
Grzybowa w XVII wieku była niewielką osadą. Rozwój tego terenu warunkował wspomniany już trakt z Grochowa do Stanisławowa, przy którym stała karczma o nazwie Zielona. W spisach z roku 1827 Grzybowa miała zaledwie trzy domy i dwunastu mieszkańców. Natomiast wokół karczmy zaczynała rozwijać się osada Zielona.
W XIV tomie "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego" z 1895 roku znajdujemy krótką notatkę, z której wynika, że Zielona to wieś w powiecie warszawskim, gmina Okuniew, o powierzchni 245 mórg z 68 mieszkańcami.
O tym, jak ważny był to teren w drodze na wschód, może świadczyć fakt, że w roku 1795 Austriacy wystawili tu komorę celną. Był to murowany, klasycystyczny budynek, który w 1944 roku zburzyli Niemcy.
Grzybowa i Zielona weszły w XX wiek, jako dwie niezależne osady.
W latach dwudziestych naszego wieku, były tam gospodarstwa biedne, z trudem egzystujące na ubogich glebach. Ludność utrzymywała się z wynajmowania domów letnikom, zbierania leśnego runa, bądź też z pracy w Warszawie.
Pewną poprawę przyniosły dopiero lata trzydzieste, kiedy mieszkańcy Warszawy - dotychczasowi letnicy - zaczęli wykupywać działki i budować nowe domy.
W roku 1930 Zielona i Grzybowa były dość pokaźnymi osadami - coraz bardziej zbliżającymi się do siebie. Zielona liczyła wówczas 176 domostw i wchodziła w skład gminy Wawer z siedzibą w Rembertowie.
W roku 1937 zainicjowano budowę szkoły.Józef Piłsudski

Dzisiaj są to nie tylko ważne rejony Wesołej, ale przede wszystkim piękne osiedla położone wśród lasów, pomiędzy dwiema wydmami parabolicznymi.
Na północnym ramieniu jednego z nich znajduje się symbol wydarzeń sprzed ponad osiemdziesięciu lat - "Kamień Piłsudskiego". 29 kwietnia 1917 roku odbyły się tu jedyne jawne wobec okupanta niemieckiego ćwiczenia polowe Polskiej Organizacji Wojskowej. W ćwiczeniach uczestniczył Pierwszy Marszałek Polski Józef Piłsudski - wówczas Brygadier oraz szef Departamentu Wojskowego przy Tymczasowej Radzie Stanu. Niemcy przekonali się, iż jest to siła, która może zaszkodzić ich planom. Peowiacy stali się symbolem męstwa i oddania ojczyźnie.

Stara Miłosna
Osiedle Stara Miłosna jest najstarszym ze wszystkich osiedli Wesołej. Jej udokumentowana historia sięga XIV wieku. Istnieje jednak wiele przesłanek, że na tej wydmowej łysinie, pośród gęstych borów życie toczyło się znacznie wcześniej.
W wieku XVI Miłosna była wsią szlachecką, zasiedloną przez drobną, zagrodową szlachtę.
Według najstarszych źródeł, pierwotna jej nazwa to Milosina, następnie Miłośnia, Miłośna - aż do Miłosny.
Obecna nazwa - Stara Miłosna, jest stosunkowo nowa, ukształtowana z chwilą powstania i rozwoju przystanku kolejowego Miłosna przy linii Kolei Terespolskiej.
Było to na przełomie XIX i XX wieku, gdy teren ten należał do dóbr obecnej Starej Miłosny.
Geneza nazwy Miłosna do dziś budzi kontrowersje. Być może pochodzi ona od rośliny o nazwie miłośna, męskiego imienia Miłosz - odnotowanego już w 1136 roku, lub żeńskiego imienia Miłosna - znanego w roku 1400.
Szlakiem wiodącym przez Miłosnę przeganiano stada bydła, a także wożono konwojami konnymi zaopatrzenie dla Warszawy. Przy trasie powstawały liczne karczmy. Jedna z nich, stojąca w miejscu obecnej Szkoły Podstawowej, spłonęła podczas działań wojennych 1794 lub 1831 roku. Z pamiętników Juliana Ursyna Niemcewicza możemy dowiedzieć się, że i on zatrzymywał się w owej karczmie.
Budowano też "domy pocztowe", czyli zajazdy. Jeden z nich do niedawna służył poczcie, ośrodkowi zdrowia i kilku sklepom.
W pierwszej połowie XIX wieku właścicielem dużej części ziem Miłosny, obejmującej teren od Dakowa do Pohulanki, był książę Ksawery Drucki-Lubecki, ówczesny minister skarbu. Miał tu letni pałacyk, który został zniszczony 17 lutego 1831 roku przez żołnierzy powstańczych w trakcie bitwy pod Olszynką. Następnie dobra Miłosny przeszły w ręce Rychłowskich, a na przełomie XIX i XX wieku uległy parcelacji.
W Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego z 1885 roku czytamy - "na dobra Miłosny składały się folwarki: Miłosna, Borków, Kaczydół i Żurawka, nomenklatury: Pohulanka, Janówek i Zakręt oraz osada Zakręt". Ponadto Miłosna "posiada stacyą drogi żelaznej warszawsko-terespolskiej, a w odległości 17 wiorst od Warszawy jest była stacya pocztowa przy drodze bitej".
karta ze "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego"
Podczas I Wojny światowej, w 1915 roku, wojska niemieckie przejęły rosyjską linię obrony, przebiegającą przez pasmo wzgórz Starej Miłosnej, tworząc linię obronną zwaną Bruckenkopf Warschau (Przedmoście Warszawy).

Okres międzywojenny, to okres prosperity. W latach trzydziestych Stara Miłosna staje się miejscowością letniskową, posiadającą uzdrowisko borowinowe dla dzieci "Nasza Chata" i lotnisko szybowcowe. Pracuje tu cegielnia Langnera i Poradowskiego, produkująca również na eksport (głównie do Niemiec) ozdobne kafle.
II Wojna światowa przyniosła ogromne zniszczenia. Pozostało tylko 150 mieszkańców. Z trudem więc, przez wiele lat, odtwarzano materię tej miejscowości. Dzisiejsza Stara Miłosna jest nowoczesnym i szybko rozwijającym się osiedlem mieszkaniowym.

Plac Wojska Polskiego
Do czasu I Wojny światowej przy starej drodze stanisławowskiej, na skraju poligonu Wojsk Garnizonu Warszawskiego - Rembertów istniał rozległy kompleks koszarowy, wybudowany dla potrzeb wojsk carskich. Były to baraki na fundamentach z czerwonej cegły, ciągnące się wzdłuż osi ulicy, na linii wschód-zachód. Po I Wojnie światowej i odejściu wojsk carskich kompleks był zapleczem poligonowym. Przed II Wojną światową stacjonował tu Dywizjon Artylerii Pomiarowej z Torunia. Wybudowano wówczas sztab, budynek orkiestry i WAK-u, a także trzy budynki mieszkalne. Obiekty te istnieją do dzisiaj.
W latach 1949-1956 teren jednostki stał się siedzibą Centralnego Ośrodka Szkolenia Informacji Wojskowej i został objęty ścisłą tajemnicą.

Od roku 1957 w koszarach stacjonował 1. Pułk Piechoty 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki.
We wrześniu 1944 roku żołnierze tej jednostki wyzwolili warszawską Pragę. Następnie - idąc z pomocą rodakom ginącym w heroicznym boju Powstania Warszawskiego - zdobyli przyczółek na Czerniakowie.
Brali udział w bitwie o przełamanie Wału Pomorskiego. 30 kwietnia 1945 roku Pułk wszedł do walki o Berlin, a po kapitulacji III Rzeszy wrócił do Polski. Po wojnie stacjonował w Białymstoku, Warszawie, Legionowie, a następnie w Wesołej. W roku 1994 1. Pułk został przeformowany na 1 Brygadę Pancerną im. Tadeusza Kościuszki i otrzymał sztandar ufundowany przez społeczeństwo.

Żołnierze Brygady mają zaszczyt podejmować państwowe i zagraniczne delegacje, biorą udział w wielu uroczystościach na terenie Warszawy i Garnizonu, a także uczestniczą w misjach pokojowych ONZ (Kambodża, Wzgórza Golan, Jugosławia).

Początki osiedla na terenie jednostki wojskowej sięgają lat trzydziestych, kiedy to powstały pierwsze bloki mieszkalne. Najprawdopodobniej nie istniało wtedy żadne rozgraniczenie pomiędzy koszarami a osiedlem. Zostało ono oddzielone od jednostki dopiero w latach pięćdziesiątych, ale było nadal terenem zamkniętym. W 1970 roku ówczesny dowódca płk Romatowski zlikwidował posterunek wartowniczy przy bramie osiedlowej. Powstawało coraz więcej domów, amfiteatr, ogród działkowy "Zachęta", pawilon handlowy, a także Klub "Kościuszkowiec".

W czerwcu 1993 roku wybudowano nową szkołę. Trzy lata później oddano do użytku halę sportową i boisko piłkarskie. W tym samym roku, w związku z powołaniem kurii polowej, powstała dla jednostki i osiedla odrębna parafia z kaplicą p.w. Andrzeja Boboli.

Dzisiaj osiedle liczy 2000 mieszkańców i jest otwarte dla wszystkich.

Czas Wojny
Działalność konspiracyjna na terenie Wesołej trwała od września 1939 roku. Przy ul. Marii Konopnickiej działało koło PCK, do którego należeli prawie wszyscy mieszkańcy Osiedla Wesoła. Lokal doskonale nadawał się do pracy konspiracyjnej. Urządzano tu nielegalne spotkania, udzielano tymczasowego schronienia osobom poszukiwanym przez Niemców oraz wyrabiano kennkarty.
Pierwsze konspiracyjne spotkanie z przedstawicielami podziemia odbyło się pod koniec 1940 roku przy ul. Sikorskiego. Organizatorem walki podziemnej i założycielem Piątej Kompanii Armii Krajowej Rejonu (pułku) "Dęby" w Wesołej był por. Stefan Berent - pseudonim "Steb", który po zorganizowaniu oddziału został przeniesiony do pracy konspiracyjnej w Warszawie. W roku 1942 do Piątej Kompanii został włączony pluton AK ze Starej Miłosny, w efekcie czego składała się ona z trzech plutonów. Pierwszy miał przydzielony teren Wesołej, Groszówki, Grzybowej, Zielonej oraz Szkopówkę.  Pluton drugi działał na obszarze Woli Grzybowskiej, Sulejówka i Żurawki, natomiast trzeci - obejmował Starą Miłosną, Żwir i Zakręt. W roku 1944 Piąta Kompania liczyła 100 żołnierzy.

Głównym zadaniem członków AK było opanowanie koszar niemieckich na terenie poligonu artyleryjskiego w Wesołej w ramach akcji "Burza". Kwaterowała tam kilkusetosobowa załoga Wehrmachtu. Prowadzono więc obserwację umocnień, stanu liczebnego wojska oraz jego wyposażenia.

ludzie na bunkrze Jan Klimm ps. "Inżynier", w kwietniu 1940 roku, na zlecenie polskich władz wojskowych, prowadził obserwację budowy niemieckiej linii umocnień. Oto fragment jego relacji - "Meldunki składałem w odstępach kilkutygodniowych aż do maja 1941 roku, do zakończenia budowy bunkra i linii umocnień na odcinku od Traktu Brzeskiego do torów kolejowych Warszawa Siedlce (...) O wielkości budowy świadczy fakt, że dla dowożenia materiałów i sprzętu została wówczas zainstalowana kolejka wąskotorowa (z parowozem i wagonikami) od końca peronu (przy obecnej ul. Akacjowej) przez Głowackiego, Kolejową (dziś 1. Praskiego Pułku) i Niemcewicza do bunkra. Po budowie do dziś pozostał betonowy podkład ulicy Niemcewicza i ruiny bunkra".
Żołnierze Piątej Kompanii transportowali i ukrywali broń pochodzącą ze zrzutów angielskich. Dwa z magazynów broni znajdowały się w Woli Grzybowskiej. Przenoszono również tajną korespondencję, rozprowadzano konspiracyjną prasę. Jesienią 1941 roku zorganizowano na terenie Wesołej szkolenie sanitariuszek, pełniących również funkcję łączniczek. W latach 1942-43 przeprowadzono kurs Szkoły Podchorążych. Działała także Szkoła Młodszych Dowódców i Szkoła Partyzantów.
Rok 1944 to przygotowywanie niemieckiej linii obrony na terenach Wesołej. W lipcu tego roku wysiedlono ludność i zaminowano teren. Wiele osób trafiło do Rembertowa, a także do obozu w Pruszkowie.
Wspomnienia Witolda Kowalskiego ps. "Ręka" - był on magazynierem broni w Piątej Kompanii Rejonu "Dęby" (kryptonim "Składowy") - "W ostatnich dniach lipca 1944 roku wojska sowieckie przekroczyły granice Wesołej (...) Niemcy stawiali opór dopiero na linii piaszczystych wzgórz, częściowo ufortyfikowanych (bunkier przy ulicy Niemcewicza), oddzielających Szkopówkę od Groszówki. Nikt nie przypuszczał, że tu, przez środek terytorium naszej Piątej Kompanii AK będzie przebiegał, przez najbliższe 6 tygodni, odcinek niemiecko-sowieckiego frontu"
W pierwszych dniach sierpnia 1944 roku żołnierze Piątej Kompanii AK zgromadzili się w lesie koło Grzybowej. Tam otrzymali rozkaz dowództwa, aby przyłączyć się do Powstania Warszawskiego. Niestety, rozkaz ten został odwołany, ponieważ Niemcy odcięli dostęp do Wisły. W książce poświęconej Obwodowi AK "Obroża", znajduje się wzmianka o grupce żołnierzy z Rejonu "Dęby", której pomimo wszystko, udało się przejść do walczącej Warszawy.

Wspólne były losy wojenne i okupacyjne mieszkańców tych terenów. Mieszkańcy Zielonej, Wesołej, Starej Miłosnej - wysiedleni z terenu działań frontowych - wracali do ruin i pogorzelisk. Prawie każda rodzina straciła kogoś bliskiego, a niemal wszyscy - swe domy. Z trudem, ale i z ogromnym poświęceniem powracano do normalnego życia.
Po wojnie - ze względu na duże zniszczenia w zburzonej Warszawie - przesiedlono czasowo na teren Wesołej ponad tysiąc mieszkańców stolicy. W roku 1957 Wesoła weszła w skład nowopowstałego powiatu otwockiego. Do roku 1968 kontakt z powiatem ograniczał się w praktyce do administrowania terenem. W 1968 roku - mocą rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1968 roku - dotychczasowe osiedla połączono i utworzono Miasto Wesoła w województwie warszawskim. Na koniec 1971 roku Miasto liczyło 8367 mieszkańców i obejmowało obszar 23 km2. 27 października 2002 roku większość mieszkańców Wesołej zdecydowała o wejściu naszego miasta do struktur Warszawy.Tym samym Wesoła stała się jedną z 18 dzielnic stolicy, rozpoczynając nowy etap historii w swoich dziejach.